Umre Farz mı, Sünnet mi?

Umre Hanefî ve Mâlikî'de müekked sünnet, Şâfiî ve Hanbelî'de farzdır. Hüküm, şartlar, borçla ve başkası adına umre için Diyanet ve TDV kaynakları.

Umre, Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde hayatta bir kez yapılması müekked sünnet, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde ise farzdır. Hanefîlerin bir kısmı umreyi vitir namazı gibi vacip sayar. Hac ise imkânı olan Müslümana ömürde bir kez farz olur. Aşağıda hükmün dayanaklarını, umreye gitme şartlarını, borçla umreyi ve başkası adına umreyi Diyanet ile TDV kaynaklarına dayanarak bulabilirsiniz.

Umrenin hükmü, mezhebe göre değişen birkaç soruyu birden açar: Umre farz mıdır, yapmayan günaha girer mi, kimlere gerekir, başkası için yapılır mı? Bu sayfada Hanefî görüşü esas alınır, diğer mezheplerin ayrıldığı noktalar ayrıca belirtilir. Hüküm cümleleri Diyanet’e bağlı Din İşleri Yüksek Kurulu’nun yayımlanmış cevaplarına ve TDV’nin ansiklopedi maddesindeki bilgilere dayanır; kişisel durumlar için Diyanet’in fetva sitesi ve 190 Diyanet Fetva Hattı başvurulacak yerdir.

Umrenin Hükmü Mezheplere Göre Nasıl Değişir?

Umre sözlükte “ziyaret, Kâbe ziyareti” anlamına gelir; fıkıhta ihrama girip tavaf ve sa’y ibadetlerini yerine getirmeyi ifade eder. Kur’an’da umre sözcüğü el-Bakara suresinin 196. âyetinde iki defa, 158. âyetinde ise fiil olarak yer alır. Hüküm tartışması da büyük ölçüde bu âyetlerin anlaşılmasına dayanır.

Ansiklopedideki “Umre” maddesi hükmü iki grupta toplar. Hanefîlerin ağırlıklı görüşü ile Mâlikîler, ömürde bir umreyi kuvvetli sünnet olarak değerlendirir. Şâfiîlerde ve Hanbelîlerde ise tercih edilen kabul, bu ibadetin bir kez yerine getirilmesinin farz olduğudur. Hanefîlerden bir grup ise umreyi vitir ve kurbanla aynı derecede, yani vacip sayar. Yani tek bir hüküm yoktur; kaynaklar dört mezhebin görüşünü ayrı ayrı verir.

Aşağıdaki tablo bu görüşleri yan yana gösterir. Hanefî mezhebindeki iki görüşten çoğunluğun tercihi başta yer alır:

MezhepUmrenin hükmüNot
Hanefî (çoğunluk)Ömürde bir kez müekked sünnetBaşlanan umre yarım bırakılmaz
Hanefî (bazı âlimler)VacipVitir ve kurbanla aynı derecede değerlendirilir
MâlikîÖmürde bir kez müekked sünnetBir yılda birden fazla umre çoğuna göre mekruh
ŞâfiîÖmürde bir kez farzŞartlar oluştuktan sonra geciktirilmesi câizdir
HanbelîÖmürde bir kez farzŞartlar oluşunca hemen yapılmalı; Mekke halkı için ayrı görüş vardır

Hanefî Mezhebinde Umrenin Hükmü

Hanefî mezhebine mensup bir Müslüman için umre farz değildir; imkânı olan kişinin ömründe bir kez yapması müekked yani kuvvetle tavsiye edilmiş sünnettir. Bazı Hanefî âlimlerin vacip demesi, umrenin ihmal edilmemesi gereken bir ibadet olduğunu gösterir. Hanefîler ayrıca, ibadete bir kez başlanınca tamamlanması gerektiğini vurgular; ihrama giren kişi umreyi bitirmeden ihramdan çıkamaz.

Şâfiî ve Hanbelî Mezhebinde Umrenin Hükmü

Şâfiî ve Hanbelî fakihleri ömürde bir umreyi farz sayar. Ansiklopedi, Mekke halkının sürekli yaptığı tavafın umrenin en önemli rüknü kabul edilmesi nedeniyle Hanbelîlerin bir kısmının Mekkelilere ayrıca umre farzı yüklemediğini kaydeder. Farz diyenler arasında da fark vardır: Hanbelîler şartlar oluşunca umrenin gecikmeden yapılmasını ister, Şâfiîler ise geciktirmeyi câiz görür.

Vacip Diyen Hanefî Âlimlerin Görüşü

Umre vacip mi sorusunun cevabı mezhebe, hatta aynı mezhebin içindeki görüşe göre değişir. Hanefîlerin çoğu müekked sünnet derken bir kısmı vacip der; Şâfiî ve Hanbelîler farz, Mâlikîler müekked sünnet der. Vacip ile farz arasındaki ayrım Hanefî fıkhında önemlidir; ancak umre bakımından çoğunluğun görüşü vacip değil müekked sünnettir.

Hüküm Hangi Delillere Dayanır?

Mezhepler arasındaki ayrılık, aynı kaynak metinlerinin farklı yorumlanmasından doğar. Ansiklopedi her iki tarafın da dayandığı âyet ve hadisleri sıralar. Bu deliller ibadetin değerini değil, yalnızca zorunluluk derecesini tartışmaya açar; her görüş umrenin sevaplı bir ibadet olduğunda birleşir.

Farz Diyenlerin Delilleri

Şâfiî ve Hanbelîler, hac ile umrenin Allah için tamamlanmasını emreden âyeti (el-Bakara 2/196) umrenin farziyetine delil sayar. İkinci dayanakları, Hz. Âişe’nin kadınlara cihad gerekip gerekmediğini sorması üzerine Hz. Peygamber’in savaşsız bir cihad olarak hac ve umreyi göstermesidir (İbn Mâce, Menâsik, 8).

Sünnet Diyenlerin Delilleri

Hanefîler ve Mâlikîler aynı âyetteki emri, ibadete başlayanın onu yarıda bırakmaması olarak anlar. Asıl dayanakları, umrenin vacip olup olmadığı sorulduğunda Hz. Peygamber’in “Hayır, ama umre yapmanız daha faziletlidir” cevabını vermesidir (Tirmizî, Hac, 88). “Hac cihad, umre ise tatavvudur” rivayeti de (İbn Mâce, Menâsik, 44) sünnet görüşünü destekler. Umrenin faziletini ve umrenin önemi konusunu ayrı bir sayfada ele aldık.

Umre Yapan Kişiye Hac Farz Olur mu?

Hayır; haccın farz olması umre yapıp yapmamaya değil, kişinin kendi şartlarına bağlıdır. TDV’nin Hac maddesine göre bir kimseye haccın farz olması için Müslüman, âkıl, bâliğ ve hür olması, ayrıca hac görevini yapma imkânına sahip bulunması gerekir. Umre yapmış olmak bu şartlar arasında yer almaz. Hac imkânı bulunana hayatında bir defa farz olur; umrenin hükmü ise mezhebe göre değişir.

Haccın Farz Olma Şartları

İmkân şartı, yolculuğa çıkıp dönünceye kadar hem kişinin hem de bakmakla yükümlü olduğu kimselerin geçimini sağlayacak maddî güce ve yeterli zamana sahip olmak anlamına gelir (TDV, Hac). Haccın kimlere farz olduğunu hac kimlere farzdır rehberimizde ayrıca anlattık.

TDV aynı maddede Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî fakihlerin Mekke civarında yaşayanları ulaşım masrafı hesaba katılmaksızın yükümlü saydığını, Mâlikîlerin ise fazla zorlanmadan yürüyerek gidebilecek kişiyi, nerede yaşarsa yaşasın mükellef kabul ettiğini yazar. Bu ayrıntı, imkân şartının mezhebe ve döneme göre yorumlandığını gösterir ve umre için aranan imkânı da aydınlatır.

Hac ile Umre Arasındaki Temel Fark

Ansiklopediye göre hacca “el-haccü’l-ekber” (büyük hac), umreye “el-haccü’l-asgar” (küçük hac) denir. Hac, hicrî yılın belirli aylarında ve günlerinde yapılır; umrede yapılanlara ek olarak Arafat ve Müzdelife’de durmak, Mina’da konaklamak, şeytan taşlamak gibi ek fiilleri de kapsar. Umre ise bunları içermeyen, daha kısa bir ibadettir.

Umre Yapmakla Kimler Yükümlüdür?

Ansiklopediye göre bir kimsenin umre ile yükümlü olması, yani mezhebine göre farz, vacip ya da sünnet hükmünün kendisi için geçerli olması, belirli bir zaman farkı dışında hac için aranan şartların aynısına bağlıdır. Bu şartlar şöyle sıralanır:

  • Akıl sağlığı: Aklî dengesi yerinde olmayan kişi bu ibadetle yükümlü tutulmaz.
  • İslâm’ı kabul etmiş olmak: Yükümlülük Müslüman olan kişi için söz konusudur.
  • Ergenlik çağı: Çocuk, bulûğ çağına erişmeden yükümlü sayılmaz.
  • Hür olmak: Kişinin özgür statüde olması aranır.
  • Maddî güç: Yolculuğu ve geride bırakılanların geçimini karşılayabilmek gerekir.
  • Sağlık ve güvenli yol: Yolculuğa elverişli bir sağlık durumu ve emniyetli bir güzergâh aranır.

Kadınlar İçin Ek Şart

TDV, kadınlar için eşin veya mahrem akrabanın refakat etmesinin ve iddet halinde olunmamasının da şart olduğunu yazar. Şâfiîlere göre ise güvenli bir ortamda kadınlar grup halinde, eş veya mahrem akraba olmadan da farz umreyi yapabilir. Konunun ayrıntısı ve güncel uygulama için kadın tek başına umreye gidebilir mi sayfasına bakabilirsiniz.

Şartlar Eksik Olduğunda Yapılan Umre

Maddî imkâna sahip değilken umre yapan kişi farzı yerine getirmiş sayılır. Bulûğ ve hürriyet şartı bulunmadan yapılan umre sahihtir, ancak farz yerine geçmez; çocuk ergenliğe ya da köle özgürlüğe kavuştuktan sonra tekrar umre yapmalıdır. Akıl ve Müslümanlık şartı olmadan yapılan umre ise sahih değildir. Bu ayrıntılar TDV’nin Umre maddesinden alınmıştır.

Umre Hangi Şekillerde Yapılır ve Hüküm Değişir mi?

Hüküm tartışması umrenin yapılış biçimiyle de ilişkilidir. TDV’nin anlatımına göre umre tek başına ya da hac ibadetiyle birlikte eda edilebilir. Hangi biçimde yapılırsa yapılsın, farz, vacip veya sünnet diyenlerin büyük çoğunluğu bunu sahih ve yeterli görür.

Tek Başına Yapılan Umre

Tek başına umre yapmak isteyen kişi ihrama girerken yalnız umreye niyet eder. Hac ayları dışında ya da haccın ardından yapılan umre ile hac aylarında yapılsa da kendisinden sonra hac eda edilmeyen umre bu gruba girer. Yılın büyük bölümünde düzenlenen umre programlarının tamamı bu türdendir ve ihramın nasıl giyileceği ihram nedir sayfasında anlatılır.

Hacla Birlikte Umre ve Farz Umre Tartışması

Hacla birlikte umre iki biçimde olur. Temettü haccında kişi önce umreyi tamamlar ve ihramdan çıkar, ardından hac için tekrar ihram giyilir. Kırân haccında ise umre ve hac aynı ihramla yerine getirilir. Hanefîler her iki ibadet için ayrı tavaf ve sa’y yapılmasını ister. Bir rivayete göre Ahmed b. Hanbel, kırân haccıyla yapılan umrenin ve Mekke’ye çok yakın olan Hil bölgesinden ihrama girilerek yapılan umrenin farz umre yerine geçmeyeceğini belirtmiştir.

Borçla Umreye Gitmek Hakkında Diyanet Ne Diyor?

Bu bölüm yorum katmadan Din İşleri Yüksek Kurulu’nun yayımlanmış cevaplarını aktarır. Kurulun borç konusundaki yayımlanmış cevabı hac ibadeti içindir; umre için ayrı bir Kurul cevabını bu sayfada aktarmıyoruz. Kendi durumunuz için fetva.diyanet.gov.tr üzerinden soru sorabilir ya da 190 Diyanet Fetva Hattı’nı arayabilirsiniz.

Borçlanarak Hacca Gitmek Hakkındaki Cevap

Kurulun 2017 tarihli cevabına göre maddî yönden haccetme imkânına sahip olmayan kişilerin borçlanarak hacca gitmeleri gerekmez. Ancak borçlanarak hacca giderlerse hac ibadeti geçerli olur ve kendilerinden hac sorumluluğu düşer. Haccın farz olması için gerekli şartları taşıdığı hâlde hac mevsiminde hazır parası bulunmayan ve aldığı borcu sonradan ödeme gücüne sahip olan kişilerin ise borç alarak gitmesi uygun görülür.

Kredi Kartıyla Ödeme Hakkındaki Cevap

Kurulun 2020 tarihli cevabı, hac ve umre hizmetlerinin bedelinin nakden ya da kredi kartıyla peşin veya vadeli ödenebileceğini, taksitli ödemede müşterinin taksitlerini zamanında ödeyerek faizli işleme düşmemesi gerektiğini bildirir (cevabın tamamı). Aynı cevap, hizmeti satan tarafın taksitlendirmeye uygun olarak alacağını zamanında ve tam almak yerine, erken alma karşılığında bankadan eksik tahsil etmesinin câiz olmadığını da belirtir. Bu sayfa bir ödeme ya da finansman seçeneği tanıtmaz; hizmet bedeli ve ödeme koşulları için ekibimize danışabilirsiniz.

Başkası Adına ve Vefat Eden İçin Umre

Umre ibadeti, hac örneğinde olduğu üzere niyâbet yoluyla, yani bir başkasının yerine yapılabilir; fıkıh kaynakları bunu kabul eder. Ayrıntıda mezhepler ayrılır; aşağıdaki bilgiler ansiklopedinin umre maddesinden alınmıştır.

Başkası Adına Umre Yapmak

Hanefî mezhebinde başkası yerine yapılan umre geçerlidir. Mâlikîler bunu mekruh bulur ama umreyi sahih sayar. Şâfiîler ile Hanbelîler ise ölen ya da gücü yetmeyen kişi adına umre yapılmasına izin verir; gücü yetmeyen kişi adına nâfile umre de yapılabilir. Dolayısıyla “bedel umre” ya da “vekâleten umre” diye anılan uygulamanın meşruluğu kabul edilir, ayrıntısı mezhebe göre değişir.

Vefat Eden Kişi ve Vekâlet Şartları

Şâfiî ve Hanbelîlere göre imkânı varken umre yapmadan ölen kişi adına onun terekesinden umre yaptırılır; kendi vasiyeti olmasa da üçüncü bir kişi onun adına umre yapabilir. Diyanet’in vekâlet yoluyla hac cevabında sayılan şartlar ise hac içindir; bunlar arasında vekilin yalnız gönderen adına niyet etmesi ve masraf dışında ücret şart koşulmaması vardır. Aynı cevapta, haccı bizzat yapamayacak durumdaki kişinin hac parasını sadaka olarak vermesinin vekil göndermenin yerine geçmediği de belirtilir. Vefat edenin yerine umre yaptırmak isteyenlerin kendi mezhebine göre bir din görevlisine danışması uygun olur.

Umre Bir Yılda Kaç Kez Tekrarlanabilir?

Hükümle ilgili bir diğer soru, umrenin tekrar edilip edilemeyeceğidir. Ansiklopediye göre Mâlikîlerin çoğu aynı yıl içinde ikinci bir umreyi mekruh bulur, ancak yapılırsa umre sahih olur. Delil olarak Hz. Peygamber’in imkânı bulunduğu hâlde bir yılda iki umre yapmaması gösterilir.

Diğer Üç Mezhebin Görüşü

Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde yılda birden çok umre mekruh sayılmaz; aksine umrenin sık yapılması müstehaptır. Yani Hanefî mezhebine göre farz olmayan umreyi tekrarlamak teşvik edilen bir davranıştır.

Umrenin Faziletine Dair Hadisler

Bu görüşü destekleyen hadisler arasında bir umreden öbürüne işlenen günahlara umrenin kefâret olduğunu bildiren rivayeti (Buhârî, Umre, 1) ile hac ve umreyi ardı ardına yapmayı fakirliği ve günahları gidermeye bağlayan rivayet (Tirmizî, Hac, 2) yer alır. İbadetin yapılışını öğrenmek için umre nedir rehberine göz atabilirsiniz.

Umreye Niyet Edenler İçin Sonraki Adımlar

Hükmü öğrendikten sonra yapılacak ilk iş, ibadetin nasıl yapıldığını bilmektir. Umrenin temel unsurlarını ve yapılış sırasını umrenin farzları sayfamızda bulabilirsiniz. Tavaf ve sa’y sırasında okunan dualara ise umrede okunacak dualar yazısından ulaşılır. İbadetin genel çerçevesi için umre nedir rehberi de başlangıç noktasıdır.

Umreyi farz sayan mezhebe uyan biri ile sünnet sayan mezhebe uyan biri arasında ibadetin yapılışı bakımından büyük bir fark yoktur; ayrım hükmün derecesindedir. Hangi mezhebe uyduğunuzdan emin değilseniz bu sayfadaki bilgileri bir din görevlisiyle paylaşıp yönlendirme isteyebilirsiniz. Yolculuğa karar verdiğinizde ihram, tavaf ve sa’y gibi adımları kafile rehberinden de dinlemeniz ibadeti daha rahat yaşamanıza yardım eder. Programlarla ilgili sorularınız için RK Turizm ekibine ulaşabilirsiniz. Güncel kalkış tarihleri ve program bilgileri, sitedeki tur listesinde yer alır.

Umre planınız için sorularınız mı var?

Programlar ve yolculuk hazırlığıyla ilgili sorularınızı RK Turizm ekibine iletebilirsiniz.

📞 0212 706 17 06WhatsApp’tan Yaz

Umrenin Hükmü Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Umre farz mı?
Umrenin hükmü mezhebe göre değişir: Hanefî ve Mâlikîlerde ömürde bir kez yapmak müekked sünnet, Şâfiî ve Hanbelîlerde farzdır. Hanefî mezhebine uyan biri için umre farz değildir; imkânı olan kişinin yapması teşvik edilen bir sünnettir. Hükmü TDV İslâm Ansiklopedisi bu biçimde aktarır.
Umre yapmak farz mı sünnet mi?
Hanefîlerin çoğu ve Mâlikîler umreyi müekked sünnet, Şâfiîler ve Hanbelîler farz sayar. Bazı Hanefî âlimler vacip der. Hz. Peygamber’e umrenin vacip olup olmadığı sorulmuş, o da umre yapmanın daha faziletli olduğunu söylemiştir (Tirmizî, Hac, 88).
Umre vacip mi?
Hanefîlerin çoğuna göre umre vacip değil, müekked sünnettir. TDV’ye göre yalnızca bir grup Hanefî âlimi umreyi vacip kabul eder. Şâfiî ve Hanbelîler farz, Mâlikîler müekked sünnet der. Bu nedenle kesin cevap uyulan mezhebe göre değişir; yaygın Hanefî uygulaması sünnet yönündedir.
Umrenin şartları nelerdir?
TDV’ye göre yükümlülüğün şartları akıllı, Müslüman ve ergin olmak, hür bulunmak, yolculuğu karşılayacak maddî güce sahip olmak, sağlıklı olmak ve yolun güvenli olmasıdır. Kadınlar için ayrıca eşin ya da mahrem akrabanın refakat etmesi ve iddet halinde olunmaması aranır. Şâfiîlere göre güvenli ortamda kadın grupları için ayrı bir görüş vardır.
Umreye gidene hac farz olur mu?
Umre yapmak haccı farz kılmaz. Haccın farz olması için kişinin Müslüman, âkıl, bâliğ ve hür olması ile hac görevini yapma imkânına sahip bulunması gerekir (TDV, Hac). Umre bu şartlar arasında yer almaz. Hac imkânı olana hayatında bir defa farz olur; umrenin hükmü mezhebe göre değişir.
Borçla umreye gidilir mi?
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun yayımlanmış cevabı hac içindir: Maddî imkânı olmayanın borçlanarak gitmesi gerekmez; borçlanıp giderse hac geçerli olur. Umre için ayrı bir Kurul cevabını aktarmıyoruz. Kişisel durumunuzu fetva.diyanet.gov.tr üzerinden ya da 190 Diyanet Fetva Hattı’ndan sorabilirsiniz.
Başkası adına umre yapılır mı?
Evet, fıkıh kaynaklarına göre umre de niyâbet yoluyla, yani başkası yerine yapılabilir. Hanefîler geçerli sayar, Mâlikîler mekruh bulsa da sahih kabul eder. Şâfiîler ile Hanbelîler ölen ya da gücü yetmeyen kişi adına umre yapılabileceğini söyler.
Ölen kişi adına umre yapılır mı?
Şâfiî ve Hanbelîlere göre imkânı varken umre yapmadan ölen kişi adına terekesinden umre yaptırılır; vasiyeti olmasa da üçüncü bir kişi onun adına yapabilir. Hanefîler de başkası adına umreyi geçerli kabul eder (TDV İslâm Ansiklopedisi, Umre).
Bir yılda birden fazla umre yapılır mı?
Evet. Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde aynı yıl içinde tekrar umre mekruh sayılmaz, hatta sık yapılması müstehaptır; yani teşvik edilir. Mâlikîlerin çoğuna göre ise bu mekruhtur, ancak yapılırsa umre sahih olur. Hüküm TDV İslâm Ansiklopedisi’nde aktarılır.
Hac mı farz, umre mi?
Hac, imkânı olan Müslümana ömürde bir kez farzdır ve İslâm’ın şartlarından biridir. Umre ise Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde müekked sünnet, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde farzdır. Büyük hac diye anılan hac ile küçük hac diye anılan umre farklı ibadetlerdir.
  • Güvenli ÖdemeKredi kartına taksit, EFT ve havale
  • Resul Kepil RehberliğiSiyer gezilerine bizzat eşlik eder
  • Tam MemnuniyetGoogle'da 4,8 misafir puanı
  • Her Bütçeye Uygun TurlarEkonomik, Gümüş ve Altın paketler
MANEVİ YOLCULUK REHBERİNİZ

Bilinçli umre yolculuğunuzu birlikte planlayalım.

Programlarımızı inceleyin veya doğrudan bize ulaşın; size en uygun bilinçli umre yolculuğunu birlikte belirleyelim.